Sự tự tin của trẻ không bắt đầu từ việc chúng mình làm thế nào để “dạy con mạnh dạn hơn” mà bắt đầu từ những điều rất nhỏ trong cách chúng mình kết nối với con mỗi ngày. Đây là 6 điều mình làm để nuôi dưỡng sự tự tin từ bên trong con:
1. XÂY DỰNG SỰ GẮN BÓ AN TOÀN
Theo thuyết gắn bó của John Bowlby, một đứa trẻ chỉ dám khám phá thế giới khi cảm thấy mình có một nơi an toàn để quay về. Khi con lo lắng hay hồi hộp, điều con cần nhất không phải là lời thúc ép, mà là một người lớn bình tĩnh ở bên. Chỉ cần một cái ôm, một ánh mắt trấn an, một giọng nói nhẹ nhàng cũng giúp con dịu lại.
Khi một đứa trẻ biết rằng mình được yêu thương ngay cả khi mình đang cảm thấy sợ hãi, hồi hộp hay run rẩy, thì con mới dần mạnh dạn thử những điều mới.
2. GIÚP CON GỌI TÊN VÀ BÌNH THƯỜNG HOÁ CẢM XÚC
Khi con im lặng hay nép vào mẹ, thay vì giục con “Con nói đi chứ”, thì chúng mình có thể chậm lại một chút và hỏi “Con đang hồi hộp đúng không?” hoặc “Con đang hơi lo lắng hả”, khi con hiểu và gọi tên được cảm xúc của mình, con sẽ bớt căng thẳng hơn.
Mình thường nói thêm “Lo lắng một chút cũng là bình thường con ạ”, mình ghi nhận cảm xúc của con.
Trẻ không cần phải hết lo mới tiếp tục được. Trẻ chỉ cần biết rằng lo lắng, run rẩy, hồi hộp… đều là những cảm giác rất bình thường của con người. Khi con hiểu điều đó, con không còn sợ cảm xúc của mình, và con mới có thể dũng cảm thử.
3. CUNG CẤP THÊM THÔNG TIN VÀ CHO CON THỜI GIAN LÀM QUEN
Với những em bé nhạy cảm, việc biết trước điều gì sẽ xảy ra giúp con cảm thấy an tâm hơn rất nhiều. Trước khi đi đến nơi mới, mình thường nói trước với Peanut: chúng mình sẽ đi đâu, gặp ai, làm gì, ở đó có đông người không,… Nếu có hình ảnh, mình sẽ cho con xem trước. Nếu có phải chào ai, mình cũng sẽ cùng con luyện tập trước. Khi con có thời gian chuẩn bị và quan sát, con sẽ hòa nhập dễ dàng hơn thay vì cảm thấy quá tải ngay từ đầu.
Mỗi đứa trẻ đều có cách phản ứng khác nhau, chúng mình chỉ cần quan sát một chút sẽ nhận ra được con đang cần gì.
4. CÔNG NHẬN NỖ LỰC CỦA CON MỘT CÁCH CỤ THỂ
Thay vì khen chung chung như “Con giỏi quá”, mình thường nói rõ điều mình quan sát được. Ví dụ như là
“Mẹ thấy đã cố gắng nói, mặc dù hơi run một xíu đúng không”
Mẹ thấy lúc nãy con nhìn vào mắt cô khi trả lời, điều đó rất dũng cảm”
Khi được ghi nhận cụ thể như vậy, trẻ bắt đầu ghi nhớ những khoảnh khắc mình đã cố gắng. Những ký ức nhỏ đó dần tích lũy thành niềm tin bên trong: mình đã từng làm được. Sự tự tin bền vững là khi trẻ tin vào quá trình cố gắng của mình, chứ không phải chỉ vì ai đó nói con giỏi.
5. CHO CON QUYỀN RA QUYẾT ĐỊNH TRONG NHỮNG GIỚI HẠN PHÙ HỢP
Nhiều khi chúng ta nghĩ trẻ còn nhỏ nên chưa thể tự quyết định điều gì. Nhưng thực ra, mỗi lần con được lựa chọn, con đang học một điều rất quan trọng: ý kiến của mình có giá trị.
Mình thường cho con quyền quyết định những lựa chọn đơn giản như chọn quần áo, chọn món ăn, chọn hoạt động con muốn làm, chọn bánh kem cho sinh nhật của mình… đều là cơ hội để con thực hành việc ra quyết định. Tất nhiên những lựa chọn này phù hợp với khả năng của con và nằm trong giới hạn an toàn, không ảnh hưởng đến sức khoẻ hay ảnh hưởng đến người khác.
Khi trẻ được thực hành ra quyết định từ nhỏ, con dần tin vào khả năng phán đoán của mình. Và niềm tin đó chính là một phần rất quan trọng của sự tự tin.
6. NUÔI DƯỠNG SỞ THÍCH RIÊNG CỦA CON
Không phải đứa trẻ nào cũng tự tin trong môi trường đông người. Nhưng hầu như đứa trẻ nào cũng có một lĩnh vực khiến mình cảm thấy “mình làm được”. Có bé thích vẽ, có bé thích lắp lego, có bé say mê đọc sách. Peanut nhà mình thì rất thích piano. Mỗi khi con đàn được một bài nhạc mới, mình thấy con tự tin hơn hẳn.
Khi trẻ có một không gian mà con cảm thấy mình hiểu, mình làm được và mình kiểm soát được, sự tự tin sẽ hình thành rất tự nhiên. Và sự tự tin trong một lĩnh vực thường sẽ lan sang những lĩnh vực khác.
Có một điều mình nhận ra trong 7 năm làm mẹ là: Sự tự tin của trẻ không đến từ việc con không bao giờ sợ. Nó đến từ việc mỗi lần con run, vẫn có một người ở bên nói rằng: “Không sao đâu, con cứ thử nhé.”
Sẽ có những ngày chúng mình làm tốt, và cũng có những ngày mình thiếu kiên nhẫn. Nhưng làm mẹ cũng là một hành trình học hỏi mỗi ngày, giống như các con vậy. Chỉ cần chúng mình tiếp tục cố gắng thêm một chút mỗi ngày thôi!
Love,
Mẹ Peanut & Henry
