Phần lớn trẻ nói dối không phải vì con “xấu tính”. Nhiều khi con chỉ đang nhớ lẫn lộn hoặc bị ấn tượng bởi một sự kiện nào đó trong quá khứ (đối với các bé 3-4 tuổi), hoặc con sợ bị phạt, sợ làm ba mẹ thất vọng, muốn được công nhận, hay chưa biết cách nói ra điều mình thật sự cần.
Thay vì trách mắng con, chúng mình có thể phản hồi theo hướng vẫn giữ được giới hạn mà không làm con co mình lại vì sợ hãi. Dưới đây là một số gợi ý ba mẹ có thể tham khảo và áp dụng tuỳ từng trường hợp cụ thể với các con nhé:
1- Khi con chối dù mẹ đã biết sự thật, mẹ có thể nói: “Mẹ thấy có một chút sô-cô-la dính trên miệng con rồi nè. Con kể cho mẹ điều thật sự đã xảy ra nhé”
⇒ Thay vì gắn nhãn “Con nói dối!”, mẹ chỉ nhẹ nhàng đưa ra điều mình quan sát được. Điều này giúp con bớt phòng thủ và cảm thấy vẫn còn cơ hội để nói thật mà không bị xấu hổ.
2- Khi con nói dối vì sợ bị phạt: “Mẹ biết nói thật lúc này rất khó. Nhưng mình cùng giải quyết chuyện này nhé.”
⇒ Nhiều trẻ nói dối không phải để chống đối, mà để tự bảo vệ mình khỏi cảm giác sợ hãi. Khi mẹ giữ bình tĩnh, con sẽ học được rằng nói thật an toàn hơn việc tiếp tục che giấu.
3- Khi con bịa chuyện để gây ấn tượng: “Con muốn mọi người chú ý đến mình đúng không?”
⇒ Đằng sau những lời nói quá thường là nhu cầu được công nhận hoặc cảm giác tự ti nào đó. Khi nhu cầu được nhìn thấy được đáp lại đúng cách, con sẽ bớt cần dùng lời nói dối để khiến mình “đặc biệt hơn”.
4- Khi con nói dối để né tránh trách nhiệm (chẳng hạn như làm mất/hỏng đồ đạc…): “Mình cùng tìm cách sửa chuyện này trước nhé.”
⇒ Nếu cha mẹ chỉ tập trung truy lỗi, trẻ sẽ tập trung vào việc thoát thân. Nhưng khi người lớn hướng đến giải quyết vấn đề, trẻ sẽ dần học được trách nhiệm thay vì chỉ học cách che giấu.
5- Khi con thú nhận sau khi từng nói dối: “Mẹ biết để nói thật cần rất nhiều can đảm! Cảm ơn con đã nói sự thật với mẹ!”
⇒ Việc được công nhận vì sự trung thực giúp trẻ hiểu rằng nói thật vẫn luôn đáng giá, kể cả sau khi mình mắc lỗi. Đó là cách nuôi dưỡng lòng trung thực lâu dài hiệu quả hơn nhiều so với trừng phạt.
6- Nếu mẹ bắt đầu nóng giận: “Mẹ đang hơi khó chịu nên mẹ cần vài phút để bình tĩnh rồi mình nói tiếp nhé.”
⇒ Một cuộc nói chuyện về sự trung thực sẽ không hiệu quả nếu cả hai đều đang căng thẳng. Khi ba mẹ biết dừng lại trước khi bùng nổ, con cũng học được cách đối diện sai lầm mà không cần phòng vệ bằng nói dối.
7- Khi muốn dạy con về sự trung thực: “Trong gia đình mình, chúng ta sẽ luôn nói thật với nhau nhé, nói thật quan trọng hơn việc hoàn hảo!”
⇒ Nhiều trẻ nói dối vì sợ mình “không đủ tốt”. Nhưng khi con hiểu rằng mình vẫn được yêu thương ngay cả lúc mắc lỗi, con sẽ dần có đủ an toàn để sống trung thực hơn.
Mình tin rằng, không có đứa trẻ nào học được sự trung thực từ nỗi sợ. Sự trừng phạt hay vạch trần không giúp con hết nói dối, mà ngược lại, lần sau con có thể nói dối một cách tinh vi hơn. Trẻ học nói thật khi cảm thấy mình vẫn được yêu thương, được lắng nghe và có cơ hội sửa sai mà không bị làm cho xấu hổ. Và đôi khi, điều giúp con thành thật hơn, lại bắt đầu từ cách người lớn phản ứng khi nghe một lời nói dối.
Sách nuôi dạy con hay dành cho ba mẹ:
- Nuôi dạy em bé có chính kiến: //s.shopee.vn/5L6vpoyzjA
- Dạy con phát triển toàn não bộ: //s.shopee.vn/1g1g4vWdgh
- Phương pháp dạy con không đòn roi: //s.shopee.vn/2qDdT2Obd4
- Nói sao cho trẻ chịu nghe: //s.shopee.vn/1LOpgSLP8V4
- Làm cha mẹ tỉnh thức: //s.shopee.vn/3L5pMyvS0V
- Người mẹ tốt hơn là người thầy tốt: //s.shopee.vn/AUr7DJhizJ
Love,
Mẹ Peanut & Henry
